تبلیغات
مسافر کلام - نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (9)

مسافر کلام

آه ای امید پنهان مردم ز نا امیدی

 

نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (9)

 

نوشته شده توسط:احمد قنبری راد

هم در«سه قطره خون»و هم در بوف کور، هدایت از زندگی انسان در بعد جهانی و اسطورهای سخن میگوید و هر دو اثر تلاشی است برای یافتن وحدت گمگشته؛ ازاینرو قهرمانان و رویدادهای هر دو داستان مشابهند و دایما تکرار میشوند تا نیاز روحی نویسنده را برآورده کنند. در هر دو اثر، هم مردها و هم زنها یکی هستند و پاره‎‎های مجزای روان هدایت را تشکیل میدهند.

شاید بتوان گفت که او روان فردی و جمعی جامعهی بشری را بررسی میکند و میشکافد تا به حقیقت عریان دست یابد. همانطور که در اندیشه‎‎های عرفانی، انسان ازلی دوجنسیتی بوده که بعدا دو جزء آن از هم جدا میشوند، یا در برخی از شاخه‎‎های عرفان هندی، عارف با سفر به دنیای درون خود، پیوندی میان زن و مرد خفته در خویش برقرار میکند و به وحدت میرسد و بینیاز از پیوند جسمانی میشود، هدایت هم در تلاش دست یازیدن به چنین پیوند جسمانی است، اما در دو اثر«سه قطره خون»و بوف کور، در ایجاد این پیوند روحی ناکام میماند. زجری که راوی بوف کور میکشد، بیانگر عدم اتحاد جاودانهاش با روح خویش است و او دیوانهوار در طلب وصلت با این پارهی دیگر روح خود. هنر هدایت در تشریح و توصیف پاره‎‎های روح و روانش، انسان را به شگفتی میاندازد. او در راه شناخت خود و روح خویش درد را تا مغز استخوان تجربه میکند. در تمامی روابط، در هر دو اثر«سه قطره خون»و بوف کور، دو یا چند مرد میبینیم و چند زن؛ راوی هر دو داستان، رابطهی مستقیمی با زن برقرار نمیکند و همواره یکی از آن شخصیت‎‎های مرد پیدا میشود که شکل طبیعی رابطه را بر هم میزند و چون رابطهی مستقیمی میان راوی و زن وجود ندارد، راوی در ذهن خود مرد دیگری را میآفریند که با زن رابطه برقرار کند. اما خواننده، دایم از خود میپرسد نیاز روحی راوی برای خلق آن شخصیت ذهنی در چیست و ناگفته نماند که همهی شخصیت‎‎های مرد«سایه‎‎های مضاعف»راوی یا تصاویر دیگر او در هر دو داستان هستند. پس راوی رابطهای را که میخواهد، از راه واسطه یا تصویر ذهنی خود با زن برقرار میکند؛ بهعبارت دیگر راوی از برقراری رابطهی مستقیم واهمه دارد و متوسل به مرد دیگری میشود چراکه در «سه قطره خون»عباس و سیاوش تصاویر متفاوت به سایه‎‎های مضاعف راوی هستند و راوی خصوصیات خود را به آنها نسبت میدهد؛ یعنی، این عباس است که تار درست کرده و شعری را چندین بار میخواند و این سیاوش است که بیمار روانی شده و میرزا به دیدنش میرود، حال آنکه سایه‎‎های میرزا کارهای او را انجام میدهند، پس برای میرزا به نحوی خیالی این سایه‎‎های او هستند که وصال مییابند و دسته‎‎های گل میگیرند؛ برخلاف«سه قطره خون»که تصاویر ذهنی را وی فقط نام عوض میکنند و بیهویتند، در بوف کور، این سایههای مضاعف، شخصیت و صورت دارند و بهصورت پیرمرد خنزر پنزری، قصاب، نعش کش، دختر اثیری و لکاته ظهور میکنند؛ حتی دسته گل بینام و نشان«سه قطره خون»هم هویت پیدا میکند و به گل نیلوفر بدل میشود. تمام دنیا تصویری است که راوی نقاش آن است و«ورطهی هولناک»میان خود و دیگران را ترسیم میکند. پس هم راوی«سه قطره خون»و هم راوی بوف کور مینویسند تا واقعیت‎‎های انتزاعی و شخصی خود را که برای دیگران باور نکردنی و ار پیش آمدهای نادر و عجیب این روزگار است تبدیل به واقعیت ملموس کنند:در«سه قطره خون»بدون آگاهی و در بوف کور آگاهانه.

در داستان«سه قطره خون»میبینیم که راوی در یک تیمارستان بستری است و دوستی به نام سیاوش دارد که دختر عمویش، رخساره، نامزد راوی است ولی همین رخساره، در پایان داستان میگوید راوی دیوانه است و در عوض سیاوش را میبوسد. این صحنه یکبار دیگر بهصورتی متفاوت در همین داستان تکرار میشود؛ بدین معنی که عباس، دیوانهی دیگری که در تیمارستان بستری است، و خود را شاعر میداند، دختر جوانی را در همان تیمارستان میبوسد که راوی دوستش میداشته. پس میبینیم که در این داستان کوتاه همان«تثلیث»بوف کور تکرار میشود؛ یعنی اینکه راوی نمیتواند با زنی که دوستش دارد، رابطهی سالمی برقرار کند و همیشه این عوامل مخلّ بهصورت سیاوش و عباس ظهور میکنند و از سوی دیگر، سیاوش و عباس چه کسانی میتوانند باشند، مگر جنبه‎‎های دیگر شخصیت خود راوی.



 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (10) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (9) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (8) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (7) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (6) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (5) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (4) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (3) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (1) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (2) سه شنبه 1 اسفند 1396
پلیدی و نیکی دوشنبه 1 تیر 1394
سخنی از فروغی: شنبه 2 اسفند 1393
یادی از سهراب: شنبه 2 اسفند 1393
تفکر اقتضایی، پنجشنبه 4 دی 1393
تحلیلی بر مفهوم خویشتن دوستی و خود شیفتگی شنبه 19 مهر 1393
لیست آخرین پستها