تبلیغات
مسافر کلام - جام جم از دیدگاه علمی

مسافر کلام

آه ای امید پنهان مردم ز نا امیدی

 

جام جم از دیدگاه علمی

 

نوشته شده توسط:احمد قنبری راد

 

                                    دیدی ای دل که غم یار دگر بار چه کرد

                                    چون بشد دلبر و با یار وفادار چه کرد

 

                                    ساقیا جام جمم ده که نگارنده ی غیب

                                    نیست معلوم که در پرده ی اسرار چه کرد

                                                                           « غزل 13حافظ»

 

                       از آن جایی که حافظ را داننده ی اسرار نهان می دانیم ؛در این غزل

                       می گوید : معلوم نیست که نگارنده ی جام جهان ، در پرده ی اسرار

                       چه کرده است. و برای تسکین رنج ها و آلام و سکون و راحتی افکارش

                      دنیای محدود را به جام جم مانند کرده است؛ و می دانسته که جام جم

                       به نگارنده ای احتیاج دارد. و چرا این جام را ساخته است.

                       بنا بر این او در این غزل ،به قدرت لایزال خداوند اشاره دارد، و می خواهد

                        راز پشت پرده ی اسرار را بداند. که کیست و چیست؟ به ناچار از جام

                        جم در خواست می کند، و به نوعی نیاز مندانه در خواستش را ارایه می

                         دهد. در حالی که می داند این در خواستش بی نتیجه است؛ زیا به نظر

                       می رسد ، با داشتن جام جهان نما هم ، خود از خواندن رموز و نگارش های

                       آن عاجز می داند.و اعتراف می کند؛ که نه تنها برای او بلکه برای فهم بالا تر

                        هم ، این درک میسّر نیست. و اضافه می کد:

                              آن که پر نقش زد این دایره ی مینایی

                              کس ندانست که در گردش پرگار چه کرد

 

                    و اکنون می خواهیم بدانیم که این جام جم از نظر علمی چیست؟

                     این جام ، که حافظ در بسیاری از اشعارش به آن اشار کرده است، ابزاری بوده

                     که در داخل ودر خارج آن ؛ خطوط و نقوشی بر اساس محاسبات ریاضی

                     ترسیم می کرده اند.

                      این خطوط را به زبان عربی « المنقنطرات» و یا خطوط سهمی می نامیدند.

                      اروپاییان آن را « پارابل» و در فارسی به آن  « ساغری » می گویند. و خواجه

                       نصیر توسی هم آن را « شکل المغنی» نام گذاشته است. و سر انجام

                     دانشمندانی چون « بوز جانی نیشابوری – دانشمند ریاضی و هندسه-

                     ابو ریحان بیرونی  - خضر خجندی – خواجه نصیر توسی و محمّد مهدی یزدی»

                     محاسبات این ترسیمات را به حدّ کمال رسانیدند. می توان گفت که این

                     وسیله نوعی دستگاه محاسبه بوده ، و نشان می دهد که ایرانیان، چه کوشش

                     عجیبی در تکامل خطوط ریاضی اسطرلاب  به کار برده اند.

                     در کتاب « کشف الفتاح در سال  1891که در فرانسه ترجمه و چاپ شده است،

                     در « ص108» آن کتاب در باره ی ارزش کار دانشمندان ایران در باره ی مباحث

                      نجومی ، به این جام هم اشاراتی شده است.و چنین آمده است: 

                      خطوط و نقوشی که در جام ترسیم شده است، تعیین کننده ی چندین

                       مشخصات نجومی است، که جوابگوی سه عامل محاسباتی است.

1-     عامل زمانی ؛ یعنی خطوط ساعات طلوع و غروب سیارات

منظومه ی شمسی ، و ستارگان و آفتاب در شهر های مختلف

زمین ، که نام آن ها را بر روی صفحه نشان می دهد. 

2-     عامل فلکی ؛ شامل طلوع و غروب خورشید و نسبت های

خواص و حرکات سیارات و ستارگان آسمانی است.

3-     عامل ارضی ؛  برای تعیین فواصل و ارتفاع کوه ها با عمق

در یاها ارتفاع برج ، گودی دره ها، پهنای رود خانه ها ،

و هر آن چه مربوط به امور زمینی است. 

بدون تردید حافظ ، پی بردن به راز دو عالم را مشروط به خواندن

 خطوط ساغری می داند، و مشهور ترین این جام ها :

 جام جم ، جام گوهر نگار ، جام جهان نما، بوده است، که در غزل

 عارفانه ی شاعران فارسی زبان، از جمله حافظ، استعاره از

  دل آ گاه عارف است ، که همچنان آرزو مند است به راز عالم

 خلقت پی برده و به سعادت جاودانه دست یابد.  

 

 



Charissa
پنجشنبه 16 آذر 1396 11:49 ب.ظ
Fastidious answers in return of this issue with genuine arguments and explaining the whole thing about that.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (10) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (9) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (8) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (7) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (6) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (5) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (4) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (3) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (1) سه شنبه 1 اسفند 1396
نقد دکتر بهرام مقدادی در باره ی بوف کور و سه قطره خون صادق هدایت. (2) سه شنبه 1 اسفند 1396
پلیدی و نیکی دوشنبه 1 تیر 1394
سخنی از فروغی: شنبه 2 اسفند 1393
یادی از سهراب: شنبه 2 اسفند 1393
تفکر اقتضایی، پنجشنبه 4 دی 1393
تحلیلی بر مفهوم خویشتن دوستی و خود شیفتگی شنبه 19 مهر 1393
لیست آخرین پستها